Nowości

      Bestsellery

      Polecamy

      Promocje


      Antykwariat


Taniec w Europie po 1989. Communitas i Inny


Taniec w Europie po 1989. Communitas i Inny to dwujęzyczna antologia tekstów dotycząca rozwoju tańca współczesnego w krajach nowych demokracji w Europie. Przełomowa data wyznacza perspektywę historyczno-polityczną, natomiast kadrem teoretycznym są pojęcia turnerowskiego communitas oraz Innego. Dotychczasowa literatura dotycząca rozwoju tańca współczesnego w Europie Środkowo-Wschodniej powstawała zazwyczaj lokalnie, jej zbiór tworzą nieliczne, okazjonalnie publikowane artykuły, pisane najczęściej jedynie w językach narodowych. Tak więc to pierwsza tego typu publikacja zarówno w języku polskim jak i angielskim, która zbiera wiedzę dotyczącą tańca współczesnym powstającego w krajach, w których jego rozwój odbywał się w specyficznych warunkach polityczno-kulturowych, i w których nierzadko do dziś musi on walczyć o autonomię i uznanie. Poszczególne eseje zostały napisane przez autorów (krytyków i teoretyków tańca, ale także praktyków) reprezentujących poszczególne kraje regionu i mimo iż w ramach antologii nie są reprezentowane wszystkie perspektywy narodowe, to zebrane teksty ukazują najważniejsze procesy społeczne i polityczne mające wpływ na rozwój nowego tańca a także problemy, z jakimi spotykają się artyści i osoby działające w środowisku tańca w tej części Europy i strategie ich rozwiązywania.
W Europie Środkowo-Wschodniej budowanie tożsamości tańca odbywa się w dużym stopniu poprzez konfrontację z długą historią tej dyscypliny w krajach Europy Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych. Taniec z nowych obszarów, zwłaszcza w swoich początkach, często znajdował się bowiem w pozycji Innego, niezrozumiałego i naśladującego zachodnie wzory. Istotność przytoczonych terminów – communitas i Innego - w kontekście zmian politycznych i z niejako „zewnętrznego” dla perspektyw narodowych punktu widzenia rozważa we wstępie brytyjski historyk i teoretyk tańca, Ramsay Burt. Przypomina on zarówno amerykańskie idee Judson Church jak i niechlubne momenty uwikłania europejskiego tańca w historię faszyzmu, ale także wskazuje na ścisłe powiązanie procesów transformacji i rozwoju kapitalizmu z kształtowaniem się mechanizmów funkcjonowania tańca współczesnego oraz definiuje związane z tymi procesami zagrożenia dla rozwoju artystycznych wspólnot. Kolejne eseje poświęcone są rozwojowi tańca współczesnego w dziesięciu krajach Europy Środkowo –Wschodniej: Polski, Czech, Słowenii, Bułgarii, Rosji, Serbii, Litwy, Estonii, Węgier i Rumunii. Każda z autorek zaproponowała indywidualny sposób ujęcia tematu – niektóre z esejów zebranych w antologii przyjmują perspektywę historyczną, inne estetyczną lub głęboko polityczną. W każdym z przypadków czytelnik otrzymuje podstawowe informacje o najważniejszych wydarzeniach, artystach, spektaklach i miejscach związanych z historią tańca.
Część antologii poświęcona polskiej scenie tańca podzielona została na dwa okresy historyczne (do mniej więcej 2004 i po 2004), opisane przez dwie autorki z różnych perspektyw. Anna Królica wprowadza metaforę rodzinnej Europy zapożyczoną od Czesława Miłosza, aby opisać kondycję tańca polskiego w latach 90tych oraz na początku XXI wieku, wskazując na nieoczywistą paralelność wydarzeń w europejskiej historii tańca. Julia Hoczyk z kolei koncentruje się na opisie najmłodszego pokolenia twórców i dynamicznych zmian, jakie zachodzą w sposobach kształtowania się dziś wspólnot artystycznych w stosunku do końca poprzedniego wieku.
Serbska teoretyczka Ana Vujanovic dogłębnie analizując polityczne inklinacje początków tańca współczesnego w Serbii i na Bałkanach ukazuje równocześnie w jaki sposób artyści z tych krajów zmagają się z postkolonialnym syndromem Innego, obecnym w percpecji ich sztuki przez zachodnich odbiorców.
Z perspektywą estetyczną, skoncentrowaną na przemianach tańczącego ciała spotykamy się w rozdziale o tańcu estońskim autorstwa Heili Einasto. Analiza spektakli i techniki tanecznej obrazuje drogę, jaką taniec i ciało w tańcu przebyły od baletu do nowych form przekazu tanecznego. Podobnie istotność cielesnej metafory w kształtowaniu tożsamości i wspólnoty analizuje Mira Todorova w stostunku do tańca w Bułgarii. Filozoficzno-politycznej analizy zjawiska tańca współczesnego podjęła się słoweńska badaczka Bojana Kunst, wskazując także na bardzo istotne kontakty międzynarodowe i szybkie wejście słoweńskich artystów na rynek tańca w innych krajach. Podobnie o wpływach międzynarodowych i znaczeniu polityki kulturalnej dla rozwoju tańca pisze Jana Navratova w odniesieniu do Czech. Niejako w funkcji komentarza występuje tutaj ostatni tekst Stefana Hölschera dotyczący idei wspólnotowości i pracy kolektywnej we współczesnej choreografii.
Jak szybko sytuacja w tańcu ulega zmianie na skutek politycznych decyzji pokazuje tekst o Rumunii. Narodowe Centrum Tańca w Bukareszcie, którego emocjonalnej i politycznej obrony podjęła się w swoim artykule Mihaela Michailov, w momencie powstawania tekstu utraciło swoją siedzibę. Spowodowało to wzburzenie środowiska tańca współczesnego, wyrażone w mocnych słowach w artykule Michailov, zrozumiałe tym bardziej, że jest to jedyna rumuńska instytucja dedykowana tej sztuce. Po dwóch latach walk, od 2013 Centrum odzyskało siedzibę, jego dyrekcja pozostała w niezmienionym składzie. Nie oznacza to jednak stabilizacji. Podobnie na Węgrzech, gdzie ostatecznie dyrektorem ośrodka TRAFÓ został słynny choreograf Josef Nadj. Sytuacja tańca – dziedziny w ogromnym stopniu narażonej na negatywne skutki zmiennych warunków finansowania, projektowego systemu kreacji spektakli i wahań w świecie polityki, jest do dziś we wszystkich opisywanych krajach, finansowo i instytucjonalnie nieprzystająca do potrzeb tej nadal dynamicznie rozwijającej się sztuki.
Przekrojowa perspektywa czytelnicza ukazuje podobieństwa i różnice w kształtowaniu się społeczności tańca, wpływy estetyczne - europejskie i amerykańskie, które również odmiennie kształtowały nowe obszary europejskiego tańca oraz istotność politycznych decyzji wpływających znacząco na rozwój i możliwości emancypacji współczesnej choreografii.


Koszyk jest pusty

 






"Fascynujące światło. Oświetlenie w teatrze i na estradzie",
Max Keller

więcej o tej pozycji...

  © Copyright 2005
Instytut Teatralny
im. Zbigniewa Raszewskiego